«Των Ελλήνων οι Κοινότητες φτιάχνουν άλλο γαλαξία»

0
655

«Των Ελλήνων οι Κοινότητες φτιάχνουν άλλο γαλαξία» 

γράφει η Δρ. Αγγελική Αθανασακοπούλου  

Το 2021 συμπληρώνονται 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης και αυτός ο εορτασμός στρέφει αναπόδραστα το βλέμμα των σύγχρονων Ελλήνων στην εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Υπάρχουν άραγε μορφές κοινωνικής οργάνωσης των υπόδουλων Ελλήνων μέσα σε αυτή τη δύσκολη γι’ αυτούς περίοδο που μπορεί να αφορούν και όλους εμάς σήμερα;  

Η απάντηση είναι καταφατική, αφού η μελέτη των πηγών της εποχής αναδεικνύει τον θεσμό των Κοινοτήτων. Δεν πρόκειται, βέβαια, να διακρίνει κανείς την ύπαρξη ενός ενιαίου συστήματος τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς σε κάθε γεωγραφική ζώνη και χρονική περίοδο υπάρχουν ιδιαιτερότητες που επηρεάζουν σημαντικά τόσο τον βαθμό ανάπτυξης του εν λόγω θεσμού όσο και τα χαρακτηριστικά της λειτουργίας του.  

Οι αιρετοί  κοινοτικοί άρχοντες (προεστοί, κοτζαμπάσηδες, δημογέροντες) είχαν συγκεκριμένη θητεία (συνήθως ενός έτους) και στο τέλος αυτής λογοδοτούσαν για το έργο τους στους ψηφοφόρους τους. Τη διαδικασία, βέβαια, επικύρωσης της εκλογής τους αναλάμβανε ένας Οθωμανός δικαστής. Η κατανομή και είσπραξη των φορολογικών υποχρεώσεων των μελών της Κοινότητας στην Οθωμανική Διοίκηση ήταν μια βασική υποχρέωση των κοινοτικών αρχόντων. Παράλληλα, φρόντιζαν για την εκπαίδευση, την υγεία και την ασφάλεια της Κοινότητάς τους. 

Πέρα από τις αρμοδιότητες, η ουσία της λειτουργίας τους βρισκόταν στις αξίες που τις συγκροτούσαν. Συγκεκριμένα, ο σεβασμός των μελών στον κανονισμό της Κοινότητας και στους άγραφους νόμους της αποδείκνυε την ανάπτυξη ενός κοινοτικού πνεύματος, που έδινε σάρκα και οστά στο «εμείς» του Μακρυγιάννη. Κορυφαία πολιτική τους εκδήλωση ήταν η γενική συνέλευση. Εδώ, ακονίζονταν τα επιχειρήματα και ο καθένας αφουγκραζόταν τους προβληματισμούς του διπλανού του κάτω από ένα δέντρο, μέσα σε ένα σπίτι ή σε μία εκκλησία. Εξάλλου, η τιμή,  η ζωή και  η περιουσία των ραγιάδων ορίζονταν από τις διαθέσεις του δυνάστη τους. Έτσι, η Κοινότητα ήταν το αποκούμπι τους. Ήταν μία όαση αλληλεγγύης και συνεργασίας για όλους εκείνους που δεν είχαν προνόμια και που βρέθηκαν σε μία εποχή που τους ήθελε σκυφτούς και υποταγμένους. Η δύναμη της ομάδας ήταν η παρηγοριά τους. Μέσα σε αυτήν διατήρησαν τα στοιχεία της εθνικής τους ταυτότητας (ήθη και έθιμα, θρησκεία, γλώσσα). 

Έτσι, όταν οι συνθήκες το επέτρεψαν, μέσα σε αυτό το κύτταρο, που αναντίλεκτα δοκιμάστηκε στην πορεία του από ιδεολογικές και ταξικές συγκρούσεις, πήραν  τον δρόμο τους επαναστατικές διαδικασίες. 

Σήμερα, ο οργανωμένος πρώτος βαθμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που θα κληθεί να τιμήσει με τον δικό του τρόπο τους δύο αιώνες από την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης, είναι σημαντικό να αναδείξει τον ρόλο αυτής της συλλογικότητας, την προσφορά της στη διατήρηση της εθνικής μας ταυτότητας σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς, την επιβίωση των βασικών αρχών και αξιών της λειτουργίας της στις σύγχρονες Κοινότητες και την αξία της στην εμβάθυνση του σύγχρονου δημοκρατικού πολιτεύματος. 

Με τα στοιχεία της  τελευταίας απογραφής του πληθυσμού της Καλλιθέας, κοντά στο Δημοτικό Συμβούλιο λειτουργούν και τρία Κοινοτικά Συμβούλια με αιρετούς εκπροσώπους και διακριτό ρόλο.  

Αυτός ο Μάρτης, που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινότητας γι΄ αυτή την περίοδο της ελληνικής ιστορίας, θα πρέπει να είναι ξεχωριστός για τον Δήμο μας, παρότι οι υγειονομικές συνθήκες επιβάλλουν πολλούς περιορισμούς. 

Με την αρωγή της τεχνολογίας, είναι εφικτό να τιμηθεί και από τον Δήμο Καλλιθέας ο Αγώνας του 1821, που κατόρθωσε με πολλές δυσκολίες να φτιάξει έναν άλλο «γαλαξία». Οι Κοινότητες κράτησαν το πνεύμα της συλλογικότητας ζωντανό και μέσα από αυτό οι Έλληνες πότισαν με το αίμα τους το λουλούδι της λευτεριάς τους

Μέσα από μία διαδικτυακή ημερίδα θα μπορούσαν επιστήμονες, αιρετοί της Αυτοδιοίκησης και εκπρόσωποι οργανωμένων συλλογικοτήτων της πόλης μας να συνδέσουν το παρελθόν με τις ανάγκες του παρόντος στο πλαίσιο λειτουργίας των Κοινοτήτων, ώστε το κοινοτικό πνεύμα, που συνιστά στοιχείο της ελληνικής παράδοσης να επικρατήσει και να ενεργοποιήσει τους συμπολίτες μας στην επίλυση των προβλημάτων και στην αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων για την Καλλιθέα μας. 

Οι τοποθετήσεις και τα συμπεράσματα της ημερίδας μπορούν να ψηφιοποιηθούν, να αναρτηθούν στο διαδίκτυο και να εκδοθούν αργότερα, ώστε να εμπλουτίσουν τη βιβλιογραφία που συνδέεται με την οργάνωση της τοπικής κοινωνίας. 

Με βάση αυτά τα συμπεράσματα, οι μαθητικές κοινότητες μπορούν να κάνουν τις δικές τους εργασίες και προτάσεις και να τις παρουσιάσουν στα Κοινοτικά Συμβούλια (η κάθε σχολική μονάδα στην Κοινότητα που ανήκει). 

Comments are closed.