Θεωρία της «μεγάλης έκρηξης» – Κρίση στην κοσμολογία

0
91

Νέο πλήγμα από τις φωτογραφίες του διαστημικού τηλεσκοπίου «James Webb»;

επιμέλεια: Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ

Όταν δόθηκε στη δημοσιότητα η πρώτη φωτογραφία από το νέο διαστημικό τηλεσκόπιο «James Webb» στις 12 Ιούλη, οι περισσότεροι άνθρωποι έμειναν με το στόμα ανοιχτό από τη λεπτομέρεια και το πλήθος των πολύ μακρινών – και άρα πολύ παλιών – γαλαξιών που έδειχνε. Η NASA και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ προσπάθησαν να φορέσουν τον βολικό γι’ αυτούς ιδεολογικό μανδύα στο περιεχόμενο της φωτογραφίας, αλλά η αποτύπωση σε αυτή γαλαξιών που υποτίθεται πως σχηματίστηκαν μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια μετά τη «δημιουργία» του σύμπαντος κατά τη «Μεγάλη Εκρηξη», είχαν όμως μορφή και αστρικό περιεχόμενο που μπορούν να αποκτήσουν μόνο μετά από τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο χρόνια, ήταν μάλλον δυσάρεστη εξέλιξη για την καθιερωμένη εδώ και δεκαετίες θεωρία.

Τις βδομάδες μετά τις 12 Ιούλη δημοσιεύτηκαν πολλές επιστημονικές εργασίες με βάση τις παρατηρήσεις του τηλεσκοπίου «Webb», που όλες παρατηρούν ότι οι φωτογραφίες δείχνουν απρόσμενα πολλούς γαλαξίες, εξαιρετικά ομαλούς και εξαιρετικά μικρούς και παλιούς, εντοπίζοντας και σημαντικές αποκλίσεις από αντίστοιχες παρατηρήσεις με το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ.

Ανωμαλία

Η Θεωρία της «Μεγάλης Εκρηξης» (ΘΜΕ), γνωστή και ως Θεωρία του Big Bang, ερμηνεύοντας αστρονομικές παρατηρήσεις από το ορατό τμήμα του σύμπαντος, υποστηρίζει πως αυτό προήλθε από μια σημειακή ανωμαλία άπειρης πυκνότητας και θερμοκρασίας, που εξερράγη κάποια στιγμή πριν από 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Η σημειακή ανωμαλία δεν διέπεται από τους νόμους της Φυσικής, οι οποίοι όμως χρησιμοποιήθηκαν για τη διατύπωση της ΘΜΕ! Την έκρηξη ακολούθησε μια ραγδαία επεκτατική φάση, δημιουργίας του χώρου και του χρόνου, που πριν δεν υπήρχαν (σύμφωνα με τη ΘΜΕ), φάση η οποία συνεχίζεται και σήμερα με πιο αργό ρυθμό, αλλά επιταχυνόμενη. Την αρχική θεμελίωση της ΘΜΕ έκανε ο Βέλγος αββάς και αστρονόμος Ζορζ Λεμέτρ. Μερίδα επιστημόνων και οπωσδήποτε η χριστιανική εκκλησία και μέρος της αστικής διανόησης έδωσαν θεολογική ερμηνεία στη ΘΜΕ, θεωρώντας την απόδειξη της δημιουργίας του σύμπαντος από τον θεό (όχι δηλαδή απλώς εξήγηση του τρόπου σχηματισμού του ορατού από τη Γη τμήματος του σύμπαντος). Ετσι, από φαινομενολογική, η ΘΜΕ μετατράπηκε σε οντολογική θεωρία.

Η ΘΜΕ δεν δίνει απάντηση σε διάφορα φυσικά και φιλοσοφικά ερωτήματα (στα τελευταία άλλωστε αρμόδια είναι η φιλοσοφία), όπως τι υπήρχε πριν, πώς από το τίποτα προήλθαν τα πάντα, γιατί ισχύουν οι συγκεκριμένοι φυσικοί νόμοι και όχι κάποιοι άλλοι, γιατί για παράδειγμα ο χωρόχρονος είναι τετραδιάστατος κ.ο.κ. Στο πέρασμα του χρόνου η θεωρία τροποποιήθηκε επανειλημμένα, καθώς νέες ακριβέστερες αστρονομικές παρατηρήσεις έδειχναν αδυναμίες της να περιγράψει τα φαινόμενα. Το πιθανότερο είναι ότι θα τροποποιηθεί και πάλι, έτσι που να μετατεθεί πιο πίσω στον χρόνο ο σχηματισμός των γαλαξιών και να υποστηριχθεί με κάποιο τρόπο η δυνατότητα ταχύτατου σχηματισμού γαλαξιών.

Σκοτεινά

Επειδή στην πραγματικότητα δεν γνωρίζουμε ακόμη πολλά για τη φύση και η προσπάθεια να διατηρηθεί μια θεωρία, που χρησιμοποιείται από την αστική ιδεολογία, μάλλον μπαίνει εμπόδιο να τα ανακαλύψουμε, στην πορεία εφευρέθηκαν και άλλα φυσικά «μυστήρια», όπως η «σκοτεινή ύλη» και η «σκοτεινή ενέργεια». Και τις δύο σύμφωνα με τις σχετικές θεωρίες δεν μπορούμε να τις παρατηρήσουμε, καθώς δεν αλληλεπιδρούν σχεδόν καθόλου με την κανονική ύλη (παρά μόνο βαρυτικά), άρα πρόκειται για δύο υποτιθέμενες φυσικές πραγματικότητες, που δεν μπορούν να ελεγχθούν εξ ορισμού. Η «σκοτεινή ύλη» για παράδειγμα θεωρήθηκε ότι πρέπει να υπάρχει για να εξηγηθούν συγκεντρώσεις ορατής ύλης (γαλαξιών), για τις οποίες δεν βρέθηκε εύκαιρη φυσική εξήγηση, ενώ η «σκοτεινή ενέργεια» με τις απωθητικές της ικανότητες, για να διατηρείται σταθερή η πυκνότητα του σύμπαντος, καθώς αυτό υποτίθεται ότι διαστέλλεται με επιταχυνόμενο ρυθμό.

Οι επιστήμονες που αμφισβητούν τη «Μεγάλη Εκρηξη», όπως ο Ερικ Λέρνερ και ο Ρικάρντο Σκάρπα, εντοπίζουν τα πολλαπλά προβλήματα που δημιουργούν για τη θεωρία αυτή οι φωτογραφίες του «Webb»: Το διαστελλόμενο σύμπαν της ΘΜΕ προβλέπει μια παράξενη οφθαλμαπάτη. Οι γαλαξίες σε αυτό δεν φαίνονται όλο και μικρότεροι όσο πιο μακριά βρίσκονται, αλλά αντίθετα, λόγω της διαστολής του χώρου, πρέπει να εμφανίζονται όλο και μεγαλύτεροι. Ωστόσο οι παμπάλαιοι γαλαξίες που έδειξε το «Webb» εμφανίζονται όλο και μικρότεροι, όσο πιο μακριά βρίσκονται, δηλαδή, ακολουθούν το αναμενόμενο για μη διαστελλόμενο σύμπαν. Οι θεωρητικοί της «Μεγάλης Εκρηξης» προέβλεπαν το μικρό μέγεθος των πολύ παλιών γαλαξιών, ως αποτέλεσμα της μεγάλης αρχικής πυκνότητάς τους, που όμως μετά από συγκρούσεις μεταξύ τους οδήγησε στον σχηματισμό των γαλαξιών με τη σύγχρονη μορφή και πυκνότητα. Γι’ αυτό αρκετοί απ’ τους παλιούς γαλαξίες θα πρέπει να έχουν ανωμαλίες, ως ένδειξη των συγκρούσεων. Ομως, όπως έδειξαν οι πρώτες αναλύσεις των φωτογραφιών, οι ομαλοί γαλαξίες, με λείους δίσκους ή διακριτές σπείρες είναι 10 φορές περισσότεροι απ’ ό,τι προβλέπει η ΘΜΕ.

Πριν απ’ την αρχή!

Το «Webb» χρησιμοποιώντας διάφορα φίλτρα μπορεί να διακρίνει τα χρώματα του φωτός που εκπέμπει κάθε γαλαξίας, έτσι οι αστρονόμοι μπορούν να εντοπίσουν το ποσοστό των νεαρών γαλάζιων άστρων σε αυτούς και το ποσοστό των μεγαλύτερων σε ηλικία κίτρινων (όπως ο Ηλιος) ή κόκκινων άστρων. Σύμφωνα με τη ΘΜΕ, οι γαλαξίες στις φωτογραφίες του JWST φαίνονται όπως ήταν 400-500 εκατομμύρια χρόνια μετά τη «δημιουργία» του σύμπαντος. Ωστόσο, μερικοί από τους γαλαξίες δείχνουν αστρικούς πληθυσμούς με ηλικία άνω του 1 δισεκατομμυρίου ετών. Επειδή τίποτα δεν μπορεί να προέρχεται πριν από τη «Μεγάλη Εκρηξη», η έκρηξη αυτή δεν μπορεί να έγινε ποτέ.

Επιπλέον, οι επιστήμονες περίμεναν με βάση τη ΘΜΕ ότι οι γαλαξίες θα είναι όλο και λιγότεροι, όσο κοιτάζει κανείς πιο μακριά, άρα και πιο πίσω στον χρόνο, δεδομένου ότι το φως των άστρων και των γαλαξιών ταξιδεύει στο Διάστημα με την ταχύτητα του φωτός στο κενό, άρα έχει ξεκινήσει τόσα χρόνια πριν, όσα έτη φωτός απέχει το κάθε ουράνιο σώμα από τη Γη. Αλλά μελέτη που πρόκειται να δημοσιευτεί στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Nature» δείχνει ότι γαλαξίες τόσο μεγάλοι όσο ο δικός μας Γαλαξίας, είναι χιλιάδες φορές περισσότεροι από το αναμενόμενο, λίγες μόλις εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια μετά το υποτιθέμενο Big Bang.

Κρίση

Πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι από το 2019 η κοσμολογία, με τη «Μεγάλη Εκρηξη» ως κυρίαρχη θεωρία, διέρχεται κρίση. Ηδη από το 2014 οι μετρήσεις με διαφορετικές μεθόδους της σταθεράς Χαμπλ (που σχετίζεται με τη λεγόμενη «διαστολή του σύμπαντος») άρχισαν να αποκλίνουν. Οι μετρήσεις με βάση ουράνια σώματα του μακρινού Διαστήματος διαφέρουν κατά 10% συγκριτικά με τις μετρήσεις από το κοντινό Διάστημα, με μέγιστη απόκλιση λάθους 2%, άρα στατιστικά σημαντική διαφορά. Υποστηρικτές της ΘΜΕ, όπως ο αστροφυσικός Πολ Σάτερ, εικάζουν ότι τελικά η εξήγηση για την κρίση στην κοσμολογία θα είναι ότι κάτι έχουμε καταλάβει λάθος σχετικά με τη μέτρηση της σταθεράς Χαμπλ σε τοπικές κλίμακες, αρνούμενοι ακόμη και να διανοηθούν ότι η ΘΜΕ μπορεί να αποδειχτεί λαθεμένη. Ορισμένοι από αυτή την κατηγορία επιστημόνων θεωρούν την εξέλιξη των γαλαξιών ανεξάρτητη από τη ΘΜΕ και έτσι γι’ αυτούς οι φωτογραφίες του «Webb» δεν έχουν καμία επίπτωση στην ισχύ της θεωρίας που υποστηρίζουν.

Ανεξάρτητα από τα νέα δεδομένα που έφερε το «Webb», σύμφωνα με τον Ε. Λέρνερ, οι επιστημονικές δημοσιεύσεις που έχουν γίνει από την εμφάνιση της ΘΜΕ μέχρι σήμερα, δείχνουν ότι η θεωρία αυτή κάνει 16 λάθος προβλέψεις και μόνο μία σωστή (για την αφθονία του δευτερίου, ισοτόπου του υδρογόνου).

Καθεστώς

Η ΘΜΕ, αλλά και οι θεωρίες για τη «σκοτεινή ύλη» και τη «σκοτεινή ενέργεια», είναι καθεστώς στην κοσμολογία τις τελευταίες δεκαετίες. Επιστήμονες έχουν χτίσει την καριέρα τους πάνω σε αυτές και η κατάρριψή τους θα ανέτρεπε το έργο μιας ζωής. Αλλά οι συγκεκριμένες θεωρίες εξυπηρετούν και το σύστημα. Δημιουργώντας μια επιστημονικοφανή αμφισβήτηση της δυνατότητας του ανθρώπου να γνωρίσει τον κόσμο με τη βοήθεια της επιστήμης, εισάγοντας σκοτεινά «δαιμόνια», που πρακτικά δεν μπορούν να παρατηρηθούν, ωστόσο «υπάρχουν», δίνοντας πάτημα στη θεολογία και τον Δημιουργισμό, εκ των πραγμάτων στρώνεται το έδαφος στον ανορθολογισμό, τον αγνωστικισμό και την οπισθοδρόμηση. Ενισχύεται έτσι η δυνατότητα να διατηρήσουν την εξουσία τους εκείνοι που την κατέχουν, καθώς αποπροσανατολίζονται εκείνοι που θα μπορούσαν να την αμφισβητήσουν.

Σύμφωνα με τον Λέρνερ – στον οποίο οι υποστηρικτές της ΘΜΕ καταλογίζουν ότι έχει συμφέρον από αυτά που διακηρύττει, επειδή έχει εκδώσει στο παρελθόν βιβλίο με τίτλο: «Η Μεγάλη Εκρηξη δεν συνέβη ποτέ» – οποιοσδήποτε αμφισβητήσει τη ΘΜΕ χαρακτηρίζεται βλάκας και ακατάλληλος για τη δουλειά που κάνει. Οι επιτροπές που εγκρίνουν χρηματοδοτήσεις κυριαρχούνται από θεωρητικούς της «Μεγάλης Εκρηξης», που φροντίζουν να μη δοθεί τίποτα σε όσους την αμφισβητούν ανοιχτά. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι πριν λίγα χρόνια, ερευνητές που ήταν σε θέση να χρηματοδοτήσουν οι ίδιοι την έρευνά τους, μπορούσαν έστω να δουν δημοσιευμένες τις «αιρετικές» εργασίες τους. Οπως καταγγέλλει, από το ξέσπασμα της κρίσης στην κοσμολογία το 2019 και μετά, έγινε σχεδόν αδύνατο να δημοσιευτεί οποιαδήποτε επιστημονική εργασία αμφισβητεί τη ΘΜΕ. Σε απορριπτική απάντησή του προς αυτόν, εκπρόσωπος του περιοδικού MNRAS, της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας, έγραψε χαρακτηριστικά: «Υπάρχουν πολλά περιοδικά που θα ενδιαφέρονταν να δημοσιεύσουν μια καλά επιχειρηματολογημένη σύνθεση των υπαρχουσών αποδείξεων ενάντια στην τυπική ερμηνεία της θερμής μεγάλης έκρηξης. Αλλά το MNRAS, στοχεύοντας στη δημοσίευση σημαντικών νέων αστρονομικών αποτελεσμάτων, δεν είναι ένα απ’ αυτά»… Μάλιστα η απαγόρευση επεκτάθηκε και στον ιστότοπο προδημοσίευσης επιστημονικών ερευνών arXiv, που διαχειρίζεται το πανεπιστήμιο Κορνέλ των ΗΠΑ. 24 ερευνητές από δέκα χώρες υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή διαμαρτυρίας ενάντια στην απαγόρευση αυτή.

Τραβηγμένη προβολή

Ο Λέρνερ θεωρεί πως η ΘΜΕ εμποδίζει την έρευνα για τις διεργασίες που συμβαίνουν στο πλάσμα (ιονισμένη κατάσταση της ύλης) στη μεγάλη κλίμακα των γαλαξιών και θα μπορούσαν να δώσουν απαντήσεις σε σχέση με το ορατό σύμπαν, «κατευθύνοντας χιλιάδες ταλαντούχους ερευνητές σε μάταιους υπολογισμούς φανταστικών οντοτήτων, όπως η σκοτεινή ύλη και η σκοτεινή ενέργεια, που εφευρέθηκαν για να στηρίξουν μια θεωρία που αποτυγχάνει». Παραπέμπει στη σχετική δουλειά του Σουηδού νομπελίστα Χάνες Αλφβεν, που αντιμετωπίστηκε ακόμη και μετά το Νόμπελ με απορριπτικό τρόπο από το κατεστημένο. Πενήντα χρόνια μετά από τις ανακαλύψεις που είχε κάνει ο Αλφβεν, ελάχιστες από τις σχετικές έννοιες αναφέρονται στα βιβλία Αστροφυσικής που διδάσκονται οι νέοι επιστήμονες. Ο Αλφβεν θεωρούσε ότι το πρόβλημα με τη ΘΜΕ ήταν πως οι αστροφυσικοί, για να διερευνήσουν την προέλευση του παρατηρήσιμου σύμπαντος, έκαναν μια προβολή μαθηματικών εξισώσεων στον μαυροπίνακα, αντί να ξεκινήσουν από τα παρατηρούμενα φαινόμενα. Θεωρούσε τη «Μεγάλη Εκρηξη» έναν μύθο, που εφευρέθηκε για να δώσει επιστημονική βάση στη Δημιουργία. Μαζί με συναδέλφους του πρότεινε το μοντέλο Αλφβεν-Κλάιν, ως εναλλακτική θεωρία στη ΘΜΕ και την κοσμολογία της σταθερής κατάστασης (τρίτη διαφορετική θεωρία για το σύμπαν).

Ανεξάρτητα από την κατάληξη της κρίσης στην κοσμολογία, όσον αφορά την εξήγηση των παρατηρούμενων χαρακτηριστικών του ορατού τμήματος του σύμπαντος, ένα πράγμα πρέπει να είναι ξεκάθαρο σε κάθε μη προκατειλημμένο άνθρωπο, που προσπαθεί να ερμηνεύει τα φαινόμενα με βάση την επιστημονική μέθοδο: Η επιστήμη της Φυσικής δεν μπορεί να ερμηνεύσει τη φυσική πραγματικότητα σε ένα πλαίσιο εκτός φυσικής πραγματικότητας. Η ύπαρξη της ύλης, που βρίσκεται σε συνεχή κίνηση, είναι η αδιαμφισβήτητη φυσική πραγματικότητα. Το σύμπαν, που γνωρίζουμε σε όλο και μεγαλύτερο βάθος με τα σύγχρονα επιστημονικά τεχνικά μέσα, δείχνει ότι είναι άπειρο στον χώρο και στον χρόνο και η ύλη σε διαρκή κίνηση. Στη μεγάλη κλίμακα των αμέτρητων γαλαξιών, ίσως και με νόμους που μας διαφεύγουν ακόμη.

Πηγές:

Comments are closed.